Basic HTML Version
20
Λέοντος Σοφού και επί της θητείας του επάρχου της Κωνσταντινουπόλεως Φιλοθέου το 911-912). Το βιβλίο αυτό μας
δίνει πολλές πληροφορίες για τα συστήματα ή πολιτικά σωματεία της βασιλεύουσας, οι οποίες σχετίζονται με την
οργάνωση, τη λειτουργία και τους τρόπους ελέγχου τους.
Ταβουλάριοι
Ο αριθμός των συστημάτων της πρωτεύουσας που αναφέρει το ΕπαρχικόνΒιβλίον είναι περιορισμένος. Από αυτό
συνάγεται ότι πολλοί επαγγελματίες ασκούσαν ελεύθερα τις οικονομικές τους δραστηριότητες και δεν ανήκαν σε
συντεχνίες. Πρώτοι σε αυτό τον κατάλογο αναφέρονται οι ταβουλάριοι ή συμβολαιογράφοι. Σύμφωνα με την
εκτενέστατη αναφορά της πηγής μας, οι ταβουλάριοι διέθεταν γραφείς [ΕπαρχικόνΒιβλίον (στο εξής ΕΒ) 1.17-19] που
συνέτασσαν διάφορα συμβόλαια, διαθήκες και άλλα έγγραφα. Η αμοιβή των ταβουλαρίων ήταν ανάλογη της αξίας του
συμβολαίου (ΕΒ 1.25). Η αμοιβή των γραφέων ανερχόταν σε δύο κεράτια ανά
νόμισμα (ΕΒ1.19). Οι ενδοσωματειακές διαφορές κρίνονταν σε πρώτο βαθμό από
τον πριμικήριο και σε δεύτερο από το κριτήριον του επάρχου (ΕΒ 1.11). Η διαδικασία
εγγραφής ενός νέου μέλους περιλάμβανε μαρτυρικές καταθέσεις του πριμικηρίου και
των μελών του σωματείου, τον έλεγχο της τεχνικής κατάρτισης του υποψηφίου, ο
οποίος εμφανιζόταν, εφεστρίδα ενδεδυμένος, στο γραφείο του επάρχου, την
καταβολή τέλους εγγραφής (3 νομίσματα στον πριμικήριο, ανά ένα στους
ταβουλαρίους και 6 υπέρ τραπέζης), τελετή, για να ευλογηθεί ο ταβουλάριος, και τη
μεταφορά του στο γραφείο (καθέδρα) της συνοικίας, όπου θα ασκούσε τη
δικαιοδοσία του. Ο διορισμός γιορταζόταν με συμπόσιο στην οικία του νέου μέλους (ΕΒ 1.1-3).
Επαγγέλματα σχετικά με το χρήμα
Δεύτεροι στον κατάλογο των σωματείων αναφέρονται επαγγελματίες που σχετίζονται άμεσα με το χρήμα, οι
αργυροπράται και οι τραπεζίται. Αυτοί τοποθετούσαν μπροστά στα εργαστήριά τους, κατά μήκος της Μέσης οδού,
κεντρικής λεωφόρου της βασιλεύουσας, τα τραπέζια τους (αβάκια) και πάνω σε αυτά στήλες νομισμάτων. Τα όρια
μεταξύ αυτών των δύο συντεχνιών ήταν κάπως ασαφή. Οι αργυροπράται ή χρυσοχόοι επεξεργάζονταν το χρυσάφι, το
ασήμι, μαργαριτάρια και πολύτιμους λίθους, κατασκεύαζαν και πωλούσαν, αλλά και αγόραζαν αντικείμενα από ιδιώτες
(ΕΒ 2.1-2). Οι τραπεζίται ή καταλλάκται ήταν προφανώς πολύ εύπορα άτομα που κατείχαν πολύτιμα μέταλλα και
χρήματα σε μεγάλες ποσότητες, τα οποία
πολλαπλασίαζαν με δανεισμό ή άλλους τρόπους.
Κλάδος ένδυσης
Ακολουθεί στο Επαρχικόν Βιβλίον μια ομάδα
συντεχνιών που περιλάμβανε πολλές ειδικότητες, οι
οποίες ασχολούνταν γενικά με την παραγωγή και
εκποίηση μεταξωτών και άλλων ειδών υφασμάτων και
ενδυμάτων: μεταξοπράται, καταρτάριοι, σηρικάριοι,
βεστιοπράται, πρανδιοπράται, οθωνιοπράται. Οι
μεταξοπράται αγόραζαν ακατέργαστο μετάξι από
ξένους και δη Σύρους Άραβες, ή επαρχιώτες, πιθανόν από τη νότια Ιταλία και την Πελοπόννησο, δηλαδή εμπόρους
που διέμεναν στα εμπορικά καταλύματα (μιτάτα) της βασιλεύουσας, χωρίς να καταβάλλουν εμπορικά τέλη (πρατίκια)
(ΕΒ 6.5), για να το πωλήσουν στους καταρταρίους και τους σηρικαρίους. Οι επαρχιώτες έμποροι μπορούσαν να
μεταβούν στη βασιλεύουσα, οι μεταξοπράται όμως δεν επιτρεπόταν να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα ούτε να
πωλήσουν σε Εβραίους ή άλλης εθνικότητας εμπόρους, καθώς η μέταξα περιλαμβανόταν στα κεκωλυμένα (ΕΒ 6.12,