Basic HTML Version
12
και από τους ξένους της Κωνσταντινούπολης. Εξάλλου δεν έλειπαν οι αφορμές για έκτακτες, πανηγυρικές θεατρικές
παραστάσεις, όπως ήταν οι εθνικές γιορτές των Ελλήνων και των ξένων κατοίκων της Πόλης (Γάλλων, Γερμανών
κ.τ.λ.), αλλά και τα γενέθλια του σουλτάνου που γιορτάζονταν με ιδιαίτερη λαμπρότητα. Από το Πέραν ώς τα
Μνηματάκια Πανοραμική άποψη της Κωνσταντινούπολης. Η κεντρική οδός του Πέραν έως τα Μνηματάκια, εκεί όπου
βρίσκονταν τα περισσότερα θέατρα, άπλετα φωτισμένα, έσφυζε από ζωή. Μεγάλα ονόματα του ευρωπαϊκού θεάτρου
κατακτούσαν το κοινό. Η ποικιλία των θεαμάτων την οποία προσέφεραν οι διάφοροι ξένοι θίασοι ήταν πραγματικά
εντυπωσιακή: μελοδράματα, οπερέτες, κωμειδύλλια, κωμωδίες και δράματα «πρωταγωνιστούσαν» στο θεατρικό
γίγνεσθαι της εποχής. Αλλά και τα πιο λαϊκά θεάματα, όπως αυτά που προσέφεραν οι ιπποδρομικοί θίασοι ή θίασοι
ποικιλιών προκαλούσαν πάταγο και συγκέντρωναν πολύ κόσμο. Η χειμερινή θεατρική περίοδος άρχιζε με τις πρώτες
ψύχρες του Οκτώβρη και τελείωνε τη Μεγάλη Σαρακοστή, κατά την οποία δεν δίνονταν συνήθως παραστάσεις. Η
θερινή θεατρική περίοδος άρχιζε μετά το Πάσχα και όλη η θεατρική δραστηριότητα μεταφερόταν στους κήπους των
καλοκαιρινών θερέτρων. Το 1917 έως το 1922 οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες και ελάχιστα ενθαρρυντικές για
καλλιτεχνικές περιοδείες. Οι περισσότεροι ελληνικοί και ξένοι θίασοι παρέμειναν στις βάσεις τους, τα πολιτικά πάθη και
ο φανατισμός που χώρισαν τους Ελληνες σε δύο στρατόπεδα, τους βασιλικούς και τους βενιζελικούς, έγιναν πολλές
φορές αιτία πρόκλησης επεισοδίων και στις θεατρικές αίθουσες. Σχετικές αναφορές βρίσκουμε στον Τύπο της Πόλης.
Το 1921 και το 1922 η ένδοξη θεατρική πορεία της Κωνσταντινούπολης άρχισε να φθίνει σημαντικά. Τα πρώτα χρόνια
του 20ού αιώνα στάθηκαν ιδιαίτερα δύσκολα για τον ελληνισμό της Πόλης όσον αφορά στην ελευθερία του γραπτού
και του προφορικού λόγου. Ο ημερήσιος και περιοδικός Τύπος υφίστατο αυστηρή λογοκρισία. Λογοκρισία και
ξενομανία Φυσικά και το θέατρο δεν απέφυγε τη δαμόκλεια σπάθη της λογοκρισίας. Την εποχή εκείνη ήταν αδύνατο
να έρθει ξένος θίασος στην Κωνσταντινούπολη χωρίς να αντιμετωπίσει «φρικώδεις» δυσκολίες, οι οποίες
παρεμπόδιζαν την ομαλή θεατρική πορεία. Απαραίτητη προϋπόθεση για την πραγματοποίηση μιας παράστασης ήταν:
όλα τα θεατρικά έργα, ακόμα και τα προγράμματα, να περάσουν από την αυστηρή λογοκρισία του Γραφείου Τύπου
της οθωμανικής κυβέρνησης. Η λογοκρισία γινόταν από υπαλλήλους άσχετους κάποιες φορές με το αντικείμενο, οι
οποίοι ωστόσο γνώριζαν τη γλώσσα στην οποία ήταν γραμμένο το θεατρικό κείμενο. Το φαινόμενο της ξενομανίας
στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα
διαδραμάτισε «ιστορικό» ρόλο. Οι Ελληνες
συγγραφείς για ν' αντιμετωπίσουν το
φαινόμενο
αυτό
προσπαθούσαν
να
προσαρμόσουν τα έργα τους προς το
ευρωπαϊκό κλίμα. Οι θεατρικές παραστάσεις,
ελληνικές και ξένες, ήταν επηρεασμένες από το
«ελευθεριάζον» κλίμα της εποχής. Έτσι το
θέμα των «ακολάστων θεατρικών θεαμάτων»
σχολιαζόταν
ευρέως
από
τον
κωνσταντινουπολίτικο Τύπο. Η απαγόρευση
της εισόδου σε δεσποινίδες, η οποία
σκανδάλιζε το γυναικόκοσμο, αφορούσε
αρκετές θεατρικές παραστάσεις την εποχή
εκείνη. Οι θεατρώνες επαινέθηκαν πολύ από
τις εφημερίδες της Πόλης, και αυτό γιατί σ' αυτούς οφειλόταν πολλές φορές η επιτυχία των παραστάσεων των θιάσων.
Παρουσίαζαν θεάματα πολυέξοδα και μοναδικά. Κατέβαλλαν κάθε προσπάθεια προκειμένου να εντυπωσιάσουν με ότι
αρτιότερο, ότι καλύτερο, ότι πιο πρωτόγνωρο διέθετε την εποχή εκείνη η θεατρική τέχνη. Το θεατρικό έργο «Η
αναβίωσις της κυρίας με τας καμελίας» Οι θίασοι από την Ελλάδα αναμένονταν πάντοτε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από
την ομογένεια της Πόλης. Το ερασιτεχνικό θέατρο στην Κωνσταντινούπολη αναπτύχθηκε παράλληλα με το