Basic HTML Version
42
Βυζαντινοί ναοί
Πατριαρχικός Ναός Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι
Μεγάλη είναι η ιστορία του πάνσεπτου Πατριαρχικού Ναού του Αγίου Γεωργίου, στο Φανάρι, στην Κωνσταντινούπολη.
Μετά από πολλές περιπέτειες και μετακινήσεις από το έτος 1600 ο Πατριαρχικός Ναός εγκαταστάθηκε μόνιμα στον
Άγιο Γεώργιο Φαναρίου, επί πατριαρχείας
Ματθαίου του Β΄. Κατά την παράδοση στο Φανάρι
υπήρχε ένας μικρός ναός, που αποτελούσε το
Καθολικό μικρής γυναικείας μονής.
Ο Πατριάρχης Τιμόθεος το 1614 ξανάκτισε το ναό,
ενώ το 1720 ο Πατριάρχης Ιερεμίας ο Γ΄
οικοδόμησε ένα μεγαλύτερο Ναό. Το 1798 ο
Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄ πρόσθεσε στο Ιερό
Βήμα δύο Άγιες Τράπεζες, μία στο νότιο και μία
στο βόρειο κλίτος. Το νότιο κλίτος αφιερώθηκε
στην Αγία Ευφημία και στην Παναγία την
Παμμακάριστο της οποίας η ιστορική εικόνα
βρίσκεται εκεί.Στο κλίτος αυτό στο νότιο τοίχο, δίπλα στην ψηφιδωτή εικόνα του Προδρόμου είναι μέρος της στήλης
της φραγγελώσεως, όπου δέθηκε και μαστιγώθηκε ο Χριστός. Σε μαρμάρινες βάσεις είναι τοποθετημένες οι λάρνακες
με τα λείψανα των Αγίων Ευφημίας, Σολομονής και Θεοφανούς. Το βόρειο κλίτος αφιερώθηκε στους Τρεις Ιεράρχες. Σ’
αυτό το κλίτος βρίσκεται και η εικόνα της Παναγίας της Κυζίκου, που είναι γνωστή ως Παναγία η Φανερωμένη.
Σ’ αυτό το κλίτος βρίσκονται από το Νοέμβριο του 2004 δύο αλαβάστρινες λειψανοθήκες, με ιερά λείψανα των Αγίων
Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσόστομου. Τα λείψανα των δύο
Αγίων βρισκόντουσαν στην Ρώμη και με την φροντίδα του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου
προσφέρθηκαν από τον Πάπα Ρώμης Ιωάννη-Παύλο τον Β΄, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Παρέμβαση στο κτίριο του
Πατριαρχικού Ναού έγινε στις αρχές του 18ου αιώνα, από τον Πατριάρχη Γρηγόριο τον ΣΤ', ο οποίος αύξησε το ύψος
του Ναού το οποίο μεχρι τοτε έφτανε στο ύψος του άμβωνα, όπως είναι σήμερα.
Ανακαινίσεις έγιναν και από τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄ (α΄1878-1884, β΄1901-1912). Σήμερα με την φροντίδα της
Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου συνεχίζεται η συντήρηση και ανακαίνιση του Πανσεπτου
Πατριαρχικού Ναού και των κειμηλίων του.
Ο Πατριαρχικός Ναός του Αγίου Γεωργίου είναι τρίκλιτη Βασιλική. Το κεντρικό κλίτος, που είναι το μεγαλύτερο,
χωρίζεται από τα δύο άλλα με κίονες.
Στο νάρθηκα σε δύο ξυλόγλυπτα προσκυνητάρια υπάρχουν εικόνες του Αγίου Γεωργίου και του Προφήτη Ηλία.
Αριστερά είναι το παγκάρι με τα κεριά και δεξιά ένα άλλο παγκάρι, το οποίο δεν χρησιμοποιείται αλλά φυλάσσεται ως
κειμήλιο περίτεχνο, κατασκευασμένο από ξύλο και ελεφαντόδοντο. Ο κυρίως ναός χωρίζεται από το Ιερό Βήμα με
υπέροχο ξυλόγλυπτο επιχρυσωμένο τέμπλο. Στο Ιερό Βήμα δεσπόζει επιβλητικά η Αγία Τράπεζα, πίσω από την
οποία βρίσκεται το Σύνθρονο, με τον μαρμάρινο Πατριαρχικό Θρόνο. Στο ενδιάμεσο μεταξύ Αγίας Τραπέζης και
Σύνθρονου βρίσκεται κρεμασμένη αργυρά σφαίρα, μέσα στην οποία φυλάσσεται το αρτοφόριο με τον Άγιο Άρτο. Πίσω
από την Αγία Τράπεζα είναι τοποθετημένος ο Τίμιος Σταυρός με αγιογραφημένο επάνω του, τον Εσταυρωμένο. Στο
τέμπλο δεξιά στην εικόνα του ο Χριστός απεικονίζεται ως «η Άμπελος η Αληθινή» και ακολουθούν οι εικόνες του
Προδρόμου, των Αγίων Γεωργίου και Δημητρίου, η ψηφιδωτή εικόνα της Παναγίας της Παμμακάριστου, η Αγία
Ευφημία και σε ξεχωριστό προσκυνητάρι η ψηφιδωτή εικόνα του Προδρόμου, ο Άγιος Σπυρίδων, η εις Άδου Κάθοδος
και ο Άγιος Νικόλαος. Από την αριστερή πλευρά η εικόνα της Παναγίας ως «Ρίζα του Ιεσσαί» και συνεχίζει η εικόνα