Basic HTML Version
44
Ο ναός κτίστηκε σε διάφορα στάδια και επισκευάστηκε/ανακαινίστηκε αρκετές φορές. Οι σημαντικότερες προσθήκες
όμως μαζί με την πλειονότητα των ψηφιδωτών και τοιχογραφιών έγιναν με εντολή του Θεόδωρου του Μετοχίτη το 14ο
αιώνα.
Δίπλα στον κεντρικό ναό υπάρχει ταφικό παρεκκλήσι με εντυπωσιακές τοιχογραφίες. Η ωραιότερη είναι αυτή της
Αναστάσεως στην κόχη, όπου το θέμα που παρουσιάζεται δεν
υπάρχει σε καμία άλλη εκκλησία: Ο Χριστός αρπάζει από το
βασίλειο του θανάτου με το ένα χέρι τον Αδάμ και με το άλλο
την Εύα, σώζοντας τους και τους δύο ο ίδιος. Σε όλες τις
υπόλοιπες τοιχογραφίες που έχουν σωθεί και περιγράφουν την
ίδια σκηνή ο Χριστός σώζει μόνο τον Αδάμ, ενώ η Εύα σώζεται
επειδή πιάνεται από το χιτώνα του Αδάμ. Αυτό το στοιχείο
θεωρείται μια καινοτομία της Παλαιολόγιας Αναγέννησης, κατά
την οποία φαίνεται να αναβαθμίζεται η θέση της γυναίκας.
Η Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί
Η Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί ή Παναγία η Μπαλουκλιώτισσα είναι ιερό χριστιανικό αγίασμα που βρίσκεται στη
Κωνσταντινούπολη έξω από τη δυτική πύλη της Σηλυβρίας, όπου
υπήρχαν τα λεγόμενα "παλάτια των πηγών" στα οποία οι Βυζαντινοί
Αυτοκράτορες παραθέριζαν την Άνοιξη. Πήρε την ονομασία του από το
τουρκικό όνομα Balık (= ψάρι) και περιλαμβάνει το μοναστήρι, την
εκκλησία και το αγίασμα.
Αποκάλυψη του αγιάσματος : Για την αποκάλυψη του Αγιάσματος
υπάρχουν δυο εκδοχές:
1) Η πρώτη, που εξιστορεί ο Νικηφόρος Κάλλιστος αναφέρει ότι: Ο
μετέπειτα Αυτοκράτορας Λέων ο Θράξ ή Λέων ο Μέγας (457-474 μ.Χ.),
όταν ερχόταν ως απλός στρατιώτης στην Κωνσταντινούπολη, συνάντησε
στη Χρυσή Πύλη έναν τυφλό που του ζήτησε νερό.
Ψάχνοντας για νερό, μία φωνή του υπέδειξε την πηγή. Πίνοντας ο τυφλός
και ερχόμενο το λασπώδες νερό στα μάτια του θεραπεύτηκε. Όταν
αργότερα έγινε Αυτοκράτορας, του είπε η προφητική φωνή, πως θα
έπρεπε να κτίσει δίπλα στην πηγή μια Εκκλησία. Πράγματι ο Λέων έκτισε
μια μεγαλοπρεπή εκκλησία προς τιμή της Θεοτόκου στο χώρο εκείνο, τον
οποίο και ονόμασε "Πηγή".
Ο Κάλλιστος περιγράφει τη μεγάλη αυτή Εκκλησία με πολλές λεπτομέρειες, αν και η περιγραφή ταιριάζει περισσότερο
στο οικοδόμημα του Ιουστινιανού. Ιστορικά πάντως είναι εξακριβωμένο, ότι το 536 στη Σύνοδο της
Κωνσταντινουπόλεως, υπό τον Πατριάρχη Μηνά, λαμβάνει μέρος και ο Ζήνων, ηγούμενος "του Οίκου της αγίας
ενδόξου Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας εν τη Πηγή".
2) Η δεύτερη, που εξιστορεί ο ιστορικός Προκόπιος, τοποθετείται στις αρχές του 6ου αιώνα και αναφέρεται στον
Ιουστινιανό. Ο Ιουστινιανός κυνηγούσε σ' ένα θαυμάσιο τοπίο με πολύ πράσινο, νερά και δένδρα. Εκεί, σαν σε όραμα,
είδε ένα μικρό παρεκκλήσι, πλήθος λαού και έναν ιερέα μπροστά σε μία πηγή. "Είναι η πηγή των θαυμάτων" του
είπαν. Και έχτισε εκεί μοναστήρι με υλικά που περίσσεψαν από την Αγια Σοφιά. Η δεύτερη αυτή εκδοχή ανάγεται στην
ανακαίνιση του ναού το 559.